Όταν επιλέγεις σχολή, δεν επιλέγεις μόνο τι θα σπουδάσεις. Επιλέγεις τι θα σου επιτραπεί
επίσημα να κάνεις επαγγελματικά.
Τα επαγγελματικά δικαιώματα είναι, με απλά λόγια, οι δραστηριότητες που νομικά επιτρέπεται
να ασκεί κάποιος κάτοχος ενός συγκεκριμένου τίτλου σπουδών. Ορίζονται από τον νόμο και
καθορίζουν τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει ένας απόφοιτος στο επάγγελμά του. Για
παράδειγμα, ένας πτυχιούχος Πολιτικός Μηχανικός έχει δικαίωμα να υπογράφει μελέτες και να
επιβλέπει κατασκευές. Ένας πτυχιούχος Νοσηλευτικής μπορεί να χορηγεί φάρμακα και να
εκτελεί νοσηλευτικές πράξεις. Αυτά δεν είναι απλώς δουλειές που βρίσκεις είναι νομικά
κατοχυρωμένες αρμοδιότητες.
Ρυθμιζόμενα και μη ρυθμιζόμενα επαγγέλματα
Πριν μιλήσουμε για τα επίπεδα σπουδών, αξίζει να ξεχωρίσουμε δύο μεγάλες κατηγορίες
επαγγελμάτων. Τα ρυθμιζόμενα επαγγέλματα είναι εκείνα για τα οποία ο νόμος απαιτεί
συγκεκριμένο τίτλο σπουδών, συχνά άδεια άσκησης επαγγέλματος και εγγραφή σε σύλλογο,
χωρίς αυτά, απλώς δεν επιτρέπεται νόμιμα να εργαστείς στον τομέα. Σε αυτή την κατηγορία
ανήκουν ο ιατρός, ο δικηγόρος, ο αρχιτέκτονας, ο μηχανικός, ο φαρμακοποιός, ο νοσηλευτής.
Τα μη ρυθμιζόμενα επαγγέλματα, αντίθετα, δεν απαιτούν άδεια για να εργαστείς, το πτυχίο σε
κάνει πιο ανταγωνιστικό, αλλά δεν είναι νομική προϋπόθεση. Εδώ συναντάμε τον
δημοσιογράφο, τον γραφίστα, τον προγραμματιστή, τον σύμβουλο επιχειρήσεων.
Από το ΙΕΚ ως το διδακτορικό: ποιος τίτλος δίνει τι
Το σημείο που μπερδεύει τους περισσότερους νέους είναι ότι δεν δίνουν όλα τα επίπεδα
σπουδών τα ίδια επαγγελματικά δικαιώματα. Και μάλιστα, δεν είναι πάντα αυτό που περιμένεις.
Ξεκινώντας από τα ΙΕΚ, αυτά δίνουν δίπλωμα επαγγελματικής κατάρτισης και περιορισμένα
επαγγελματικά δικαιώματα, συνήθως ως βοηθός ή τεχνικός σε συγκεκριμένο αντικείμενο. Για
ορισμένες ειδικότητες, όπως ο βοηθός νοσηλευτή ή ο τεχνικός ηλεκτρολόγος, τα δικαιώματα
είναι νομικά κατοχυρωμένα, αλλά παραμένουν πιο περιορισμένα από αυτά ενός πτυχιούχου ΑΕΙ.
Αν σε ενδιαφέρει ένας τομέας όπου η ειδικότητα ΙΕΚ και η αντίστοιχη σχολή ΑΕΙ ακούγονται
παρόμοιες, να ξέρεις ότι τα επαγγελματικά δικαιώματα μπορεί να διαφέρουν σημαντικά.
Το βασικό πτυχίο ΑΕΙ είναι το θεμέλιο, αυτό που αποδίδει τα κύρια επαγγελματικά δικαιώματα.
Ένας πτυχιούχος Μηχανικός, Νοσηλευτής ή Νομικός αποκτά το δικαίωμα να ασκεί το
επάγγελμά του, συνήθως μετά από εγγραφή σε σύλλογο ή πρακτική άσκηση. Σε πολλά
ρυθμιζόμενα επαγγέλματα μάλιστα, ακόμα και το πτυχίο από μόνο του δεν αρκεί καθώς
χρειάζεσαι επιπλέον άδεια άσκησης επαγγέλματος.
Ένας απόφοιτος Νομικής δεν γίνεται αυτόματα δικηγόρος· χρειάζεται 18 μήνες άσκηση σε
δικηγορικό γραφείο και επιτυχία στις εξετάσεις του Δικηγορικού Συλλόγου. Ένας απόφοιτος
Μηχανικής εγγράφεται στο ΤΕΕ και αποκτά βαθμίδα αδείας που αυξάνεται με τα χρόνια
εμπειρίας.
Και εδώ έρχεται η μεγάλη παρανόηση που συναντώ πολύ συχνά: πολλοί νέοι πιστεύουν ότι
το μεταπτυχιακό τούς δίνει «περισσότερα δικαιώματα» από το πτυχίο. Δεν ισχύει. Το
μεταπτυχιακό δεν προσθέτει νέα επαγγελματικά δικαιώματα, αυτά έχουν ήδη αποδοθεί από το
βασικό πτυχίο. Αυτό που προσφέρει είναι εξειδίκευση, ακαδημαϊκή αναγνώριση και
ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην αγορά εργασίας. Σε ορισμένες θέσεις του δημοσίου απαιτείται
ως τυπικό προσόν, αλλά νομικά δεν σου ανοίγει πόρτες που το πτυχίο δεν είχε ήδη ανοίξει. Το
ίδιο ισχύει και για το διδακτορικό, δεν αλλάζει τα επαγγελματικά δικαιώματα, αλλά ανοίγει
δρόμο στην ακαδημαϊκή και ερευνητική καριέρα.
Τι πρέπει να ρωτάς πριν επιλέξεις σχολή
Πριν από κάθε επιλογή, θέσε στον εαυτό σου μερικές απλές αλλά κρίσιμες ερωτήσεις: Είναι
ρυθμιζόμενο το επάγγελμα που με ενδιαφέρει; Τι ακριβώς επιτρέπει νομικά αυτό το πτυχίο;
Χρειάζεται επιπλέον άδεια μετά την αποφοίτηση; Αναγνωρίζεται ο τίτλος αν θέλω να εργαστώ
στο εξωτερικό; Υπάρχουν άλλα τμήματα με παρόμοιο όνομα αλλά διαφορετικά δικαιώματα; Η
τελευταία ερώτηση είναι ιδιαίτερα σημαντική στην Ελλάδα, όπου συχνά δύο τμήματα με σχεδόν
ίδιους τίτλους το ένα σε ΑΕΙ και το άλλο σε ΙΕΚ, δίνουν πολύ διαφορετικά επαγγελματικά
δικαιώματα.
