Η περίοδος των Πανελληνίων εξετάσεων είναι, χωρίς αμφιβολία, ένας από τους πιο έντονους σταθμούς στην ελληνική οικογενειακή ζωή. Το σπίτι μετατρέπεται σε ένα άτυπο «στρατηγείο» και η ατμόσφαιρα ηλεκτρίζεται. Μέσα σε όλο αυτό το κλίμα, είναι εύκολο να ξεχάσουμε κάτι βασικό: οι εξετάσεις αυτές είναι το πρώτο μεγάλο crash test των παιδιών σας, όχι το δικό σας.
Ως γονείς, ο ρόλος σας τώρα δεν είναι να γίνετε ούτε εξεταστές, ούτε προφήτες, ούτε καν οι «σοφοί» που θα υποβαθμίσουν την προσπάθεια. Ο ρόλος σας είναι να γίνετε το απάνεμο λιμάνι τους. Ας δούμε πώς μπορείτε να σταθείτε δίπλα τους με τον πιο ουσιαστικό τρόπο.
Η δύναμη της διακριτικής παρουσίας
Αυτή τη στιγμή, το παιδί σας ξέρει πολύ καλά τι διακυβεύεται. Δεν χρειάζεται υπενθυμίσεις, ούτε βλέμματα γεμάτα αγωνία κάθε φορά που βγαίνει από το δωμάτιό του.
Αποφύγετε την υπερβολική «φροντίδα» που πνίγει: Το να ρωτάτε κάθε μισή ώρα «πώς πας;», «διάβασες την ιστορία;», «θες φρούτο;» μπορεί να πηγάζει από αγάπη, αλλά συχνά μεταφράζεται ως έλεγχος και πίεση.
Γίνετε «αόρατοι» αλλά παρόντες: Φροντίστε για τις βασικές του ανάγκες (καλό φαγητό, ησυχία στο σπίτι, σωστό ύπνο) χωρίς να το διατυμπανίζετε. Αφήστε το παιδί να έχει τον έλεγχο του χώρου και του χρόνου του.
Σταματήστε τα σενάρια και τις προβλέψεις
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουμε από δημιουργικό άγχος είναι τα μελλοντικά σενάρια. «Αν πέσει αυτό το θέμα…», «Αν δεν πιάσεις τη σχολή στην Αθήνα…», «Πού θα περάσεις με τόσα μόρια;».
Αυτές οι συζητήσεις δεν προσφέρουν τίποτα απολύτως τη δεδομένη στιγμή. Το μόνο που καταφέρνουν είναι να αποσπούν το μυαλό του μαθητή από τον στόχο του και να του φορτώνουν επιπλέον άγχος για ένα μέλλον που ακόμα δεν έχει γραφτεί. Εστιάστε στο «εδώ και τώρα». Η μέρα των εξετάσεων θα έρθει, και κάθε μέρα που περνάει είναι απλώς ένα βήμα πιο κοντά στο τέλος αυτής της διαδρομής.
«Δεν πειράζει, δεν χάθηκε κι ο κόσμος»: Μια φράση που μάλλον πρέπει να αποφύγετε
Όλοι ξέρουμε ότι η ζωή δεν τελειώνει με τις Πανελλήνιες. Είναι μια αλήθεια που εσείς, με την εμπειρία της ζωής σας, τη γνωρίζετε καλά. Για έναν έφηβο 18 χρονών, όμως, οι εξετάσεις αυτές είναι, μέχρι στιγμής, όλος του ο κόσμος.
Όταν του λέτε «δεν έγινε και τίποτα αν αποτύχεις», το παιδί συχνά δεν νιώθει ανακούφιση. Αντίθετα, νιώθει ότι υποβαθμίζετε τον τεράστιο κόπο, τα ξενύχτια και τις θυσίες που έκανε όλη τη χρονιά.
Αντί να προτρέχετε στο αποτέλεσμα, αναγνωρίστε την προσπάθειά του τώρα. Πείτε του: «Βλέπω πόσο σκληρά προσπαθείς και είμαι περήφανος για σένα, ανεξάρτητα από το τι θα γράψει το γραπτό». Αυτό είναι που χρειάζεται να ακούσει.
Η παγίδα των συγκρίσεων
«Ο γιος της Μαρίας διαβάζει 10 ώρες», «Η ξαδέρφη σου έβγαλε 19.000 μόρια πέρυσι». Αυτές οι φράσεις είναι απαγορευμένες. Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό, τις δικές του αντοχές και τον δικό του τρόπο να διαχειρίζεται την πίεση. Οι συγκρίσεις το μόνο που καταφέρνουν είναι να μειώνουν την αυτοπεποίθησή του και να δημιουργούν θυμό. Το παιδί σας διαγωνίζεται μόνο με τον εαυτό του και με κανέναν άλλον.
Μάθετε να ακούτε (όταν και αν θέλει να μιλήσει)
Θα υπάρξουν στιγμές ξεσπάσματος, απογοήτευσης ή έντονου άγχους. Αν το παιδί έρθει να σας μιλήσει, μην βιαστείτε να δώσετε λύσεις ή να κάνετε κήρυγμα.
Ακούστε ενεργά: Αφήστε το να βγάλει από μέσα του τον φόβο, την κούραση, το κλάμα.
Μην κρίνετε: Μην πείτε «στα έλεγα εγώ ότι έπρεπε να διαβάσεις περισσότερο τον χειμώνα».
Να είστε εκεί: Μια αγκαλιά, ένα «είμαι εδώ για σένα» ή απλά το να κάθεστε δίπλα του σιωπηλά, είναι χίλιες φορές πιο θεραπευτικό από οποιαδήποτε συμβουλή.
Οι Πανελλήνιες είναι μια δοκιμασία ωριμότητας για τα παιδιά, αλλά και μια άσκηση αυτοσυγκράτησης για τους γονείς. Το καλύτερο δώρο που μπορείτε να κάνετε στο παιδί σας αυτές τις μέρες είναι η δική σας ψυχραιμία. Αν εσείς είστε ήρεμοι, το σπίτι θα είναι μια όαση γαλήνης. Αν εσείς πανικοβάλλεστε, ο πανικός του θα διπλασιαστεί.
Να θυμάστε: Σε λίγες εβδομάδες όλο αυτό θα είναι παρελθόν. Αυτό που θα μείνει χαραγμένο στη μνήμη του παιδιού σας δεν θα είναι ο βαθμός στη Φυσική ή στα Αρχαία, αλλά το πώς ένιωσε μέσα στο σπίτι του τις μέρες που η πίεση είχε χτυπήσει κόκκινο. Γίνετε, λοιπόν, η δύναμή του, ο σταθερός του φάρος, και αφήστε το να ανοίξει τα φτερά του.
